Tapes afgeluisterde Telegraaf journalist maken inbreuk op journalistiek brongeheim - vrijspraak ‘lekkende’ AIVD-er
Een bespreking van het vonnis van de rechtbank Haarlem van
14 juli 2010
Fruits of the poisonous tree
De rechtbank Haarlem heeft de (volgens de AIVD) lekkende AIVD
ambtenaar vrijgesproken die de Telegraaf informatie zou hebben
verschaft over Irak. Die vrijspraak is grotendeels gebaseerd op het
journalistieke brongeheim. De AIVD had verschillende Telegraaf
journalisten afgetapt en zo bewijsmateriaal verkregen tegen de AIVD
ambtenaar. Die tapes zijn volgens de rechtbank 'fruits of the
poisonous tree'. De opnames zijn onrechtmatig verkregen bewijs
omdat geen uitzonderlijke omstandigheden bestaan die een inbreuk op
het journalistiek brongeheim rechtvaardigen.
Belangrijkste overwegingen
Hier de belangrijkste passages uit het
vonnis:
"Aangaande het belang van de journalistieke
bronbescherming overweegt de rechtbank het volgende. Een vrije
pers is een noodzakelijke voorwaarde voor het goed functioneren
van de democratische rechtstaat. Algemeen aanvaard is inmiddels
het recht van journalisten hun bronnen geheim te houden,
uitzonderlijke omstandigheden - waarvan in deze zaak niet is
gebleken - daargelaten. Het bewust ondergraven van dit recht
door het onrechtmatig afluisteren van door de journalist
gevoerde telefoongesprekken, met als enig doel het achterhalen
van de bron, is dermate in strijd met het recht dat ook de bron
zelf een beroep toekomt op de onrechtmatigheid van het daardoor
verkregen bewijsmateriaal. Daarbij is niet van belang of de
bron voldoet aan het zogenaamde klokkeluiderscriterium, nu die
beoordeling uit de aard der zaak pas kan plaatsvinden na de
onrechtmatige schending van het journalistieke
bronbeschermingsrecht, welk recht goeddeels illusoir zou worden
indien het onrechtmatig verkregen bewijs wel tegen de bron zou
mogen worden gebruikt.
De rechtbank komt dan ook tot het oordeel dat het
bewijsmateriaal dat is voortgevloeid uit het onrechtmatig
afluisteren van [betrokkene 1] ook in de zaak tegen verdachte
als onrechtmatig verkregen zal worden aangemerkt. Uit de
telefoontap op [betrokkene 1], meer in het bijzonder uit het
telefoongesprek van 15 mei 2009 door [betrokkene 1] gevoerd met
verdachte is de mogelijke betrokkenheid van verdachte en
medeverdachte [medeverdachte] bij de ten laste gelegde feiten
gebleken. Dit telefoongesprek is tevens de basis geweest voor
de observatie bij de woning van verdachte en de medeverdachte
en de daarop volgende aanhouding en doorzoeking van hun woning.
Gezien die omstandigheden is de rechtbank van oordeel dat al
het bewijsmateriaal tegen verdachte en zijn medeverdachte,
vergaard in het onderzoek van de AIVD, alsmede in het
opsporingsonderzoek, 'fruits of the poisonous tree' zijn en om
die reden buiten beschouwing moet blijven. Hierdoor bestaat er
onvoldoende wettig bewijs om tot een veroordeling te komen.
Gelet hierop dient verdachte van alle hem ten laste gelegde
feiten te worden vrijgesproken."
Nederlandse overheid hardnekkig
Wij schreven op Media Report al
verschillende malen over deze soap tussen de
AIVD en de Telegraaf en de hardnekkige houding van de AIVD en de
Nederlandse overheid. Dit vonnis versterkt de vraag die wij
eerder op
Media Report stelden of de
toezichtscommissie van de AIVD, die eerder oordeelde dat de AIVD
in haar recht stond toen zij de Telegraaf journalisten
afluisterde en daarmee
het oordeel van het Gerechtshof naast zich
neerlegde, wel voldoende onafhankelijk is en of de minister wel
handig heeft gehandeld door vol te houden aan haar gelijk
ondanks de rechterlijke uitspraken die haar ongelijk aantonen
(zie
hier, onderaan).