Europees Hof voor de Rechten van de Mens (Naomi Campbell-zaak): Engelse success fee is in strijd met persvrijheid
Recentelijk
verscheen de langverwachte uitspraak van het
Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) in de zaak MGN Ltd.
- uitgever van de krant ‘The Daily Mirror‘ - tegen het Verenigd
Koninkrijk. Over deze zaak is al eerder op Media Report
bericht. The Daily Mirror publiceerde een
artikel, met een aantal foto’s, over de drugsverslaving van Naomi
Campbell. Deze foto’s werden heimelijk genomen toen Campbell een
bijeenkomst voor anonieme verslaafden verliet. Campbell meende dat
dit een inbreuk was op haar recht op privacy. Het House of Lords
was het met haar eens. The Daily Mirror moest vervolgens een
schadevergoeding van £ 3.500,- betalen aan Campbell. Dat leek nogal
mee te vallen. De krant moest echter ook alle juridische kosten van
Campbell vergoeden. En daar zat ‘m het venijn. Deze kosten
bedroegen maar liefst £ 1.086.295,47,-. Dit bedrag bestond voor een
substantieel gedeelte (£ 279.981,35) uit zogenaamde ‘success fees’.
Dat wil zeggen een extra bedrag dat de advocaten van Campbell
alleen bij winst in rekening zouden brengen. Ook dat extra bedrag
kwam uiteindelijk dus voor rekening van The Daily
Mirror.
The Daily Mirror liet het hier niet bij zitten en stapte naar
het EHRM. In haar eerste klacht bij het EHRM stelde zij kortgezegd
dat het oordeel van The House of Lords dat er sprake is van inbreuk
op de privacy van Campbell, in strijd was met artikel 10 EVRM. Deze
klacht gaat volgens het Hof niet op. Belangrijker in deze zaak is
echter tweede klacht: The Daily Mirror meent dat zij ten onrechte
onredelijk hoge juridische kosten moet betalen die (gedeeltelijk)
gegrond zijn op success fees. Het EHRM oordeelt daarover dat de
verplichting om de success fee te betalen in strijd is met artikel
10 EVRM.
Een zeer interessant aspect rondom deze kwestie is het
zogenaamde ‘chilling effect’. De dreiging die uitgaat van de
miljoenenclaims in zaken over onrechtmatige uitingen kan bepaalde
partijen ervan weerhouden te publiceren over belangrijke kwesties.
Of het kan ertoe leiden dat die partijen een zaak te schikken in
plaats van te strijden voor de persvrijheid. Dit geldt overigens
niet alleen ten aanzien van degenen die in het Verenigd Koninkrijk
zijn gevestigd. Volgens Europese rechtspraak (de
Shevill zaak) kan degene die slachtoffer
meent te zijn van een onrechtmatige uiting namelijk ook
forumshoppen, zolang kan worden aangetoond dat de publicatie in
dat specifieke land schade heeft veroorzaakt. Een Nederlandse
krant, of een individuele blogger, kan dus bijvoorbeeld -onder
voornoemde voorwaarde- voor een onrechtmatig uiting op het
internet voor een Engelse rechter worden gedaagd. Met alle
(financiële) gevolgen van dien. Zie voor meer over dit onderwerp
het
artikel van mijn collega
Jens van den Brink op MediaReport.
Hoewel deze uitspraak het chilling effect zeker niet wegneemt
(ook zonder success fee zijn juridische kosten in een Britse
procedure torenhoog), wordt dit effect wel verkleind. Het is
bovendien erg krom dat een tarief in rekening wordt gebracht dat de
klant nooit zou hebben betaald. Success fees leiden naar mijn
mening tot een ernstige inperking van de vrijheid van
meningsuiting. Het EHRM heeft daar in perszaken nu terecht een eind
aan gemaakt. De Britse wetgever is nu aan zet.