Verwijzing naar een met auteursrecht beschermd werk is openbaar maken
Rechtbank 's Gravenhage, 2 juni 2010 (FTD /
Eyeworks)
Dé manier om anno 2010 aan muziek of een film te komen is
downloaden. Sites waar dergelijke bestanden gedownload kunnen
worden zien hun gebruikersaantallen groeien. Niet alleen de jeugd
maakt daarvan gebruik, downloaden heeft een zeer brede doelgroep.
Dit merkte ook het bedrijf Eyeworks, het productiebedrijf van
Reinout Oerlemans. In 2009 verfilmde Eyeworks het bekende boek van
Kluun, 'Komt een vrouw bij de dokter'. Net zoals het boek
werd de film een enorme hit, de film trok enorme aantallen
bezoekers naar de bioscoop. De film werd in april 2010 uitgebracht
op dvd en blu-ray. Dat de film een enorme hit is werd niet alleen
duidelijk aan de verkoopcijfers… Ook als download doet de film het
erg goed. Reden voor Eyeworks om daarvoor een stokje te steken.
Voorgeschiedenis
In Nederland is het downloaden van bestanden als zelfstandige actie
vooralsnog niet onrechtmatig; alleen het uploaden van bestanden,
die beschermd worden door een intellectueel eigendomsrecht, is
onrechtmatig. Het kabinet Balkenende IV werkte aan een wetsvoorstel
om het downloaden te reguleren. Omringende EU-landen zijn hiermee
al een stuk verder; in Frankrijk kent men zelfs het systeem dat,
wanneer een gebruiker drie keer wordt betrapt op illegaal
downloaden, zijn internet-verbinding wordt afgesloten. In Nederland
laat wetgeving door de val van het kabinet nog even op zich
wachten. Dit betekent echter niet, dat tegen inbreukmakende
partijen niet kan worden opgetreden. Dergelijk optreden heeft al
verschillende keren plaats gevonden.
Bekende uitspraken hierin zijn de uitspraken inzake Pirate Bay,
Mininova en de al oudere Zoekmp3.nl zaak. In deze zaken ging het om
het downloaden van auteursrechtelijke beschermde bestanden en het
verwijzen naar dergelijke bestanden. Met betrekking tot het
verwijzen naar dergelijke bestanden is herhaaldelijk bevestigd dat
een dergelijke handeling geen auteursrecht inbreuk tot gevolg
heeft. De betreffende partij kan wel onrechtmatig handelen door
zijn betrokkenheid bij het faciliteren van toegang tot
inbreukmakend materiaal, maar dat kwam in de onderhavige zaak niet
ter sprake.
De FTD zaak
Feiten
Het gaat in deze zaak om bestanden die via Usenet worden verspreid.
Doordat op Usenet slechts kleine bestanden kunnen worden gepost,
wordt een film (zoals hier) vaak in honderden kleine bestanden
(binaries) verdeeld. Het vinden van al die binaries is vaak niet
eenvoudig; FTD stelde hiervoor een handige tool ter beschikking.
Eyeworks treedt in deze zaak op tegen het ter beschikking stellen
van deze tool.
De vordering
Eyeworks heeft deze zaak vanuit het perspectief van een inbreuk op
auteursrecht ingestoken. Dat heeft twee logische redenen. Ten
eerste kan, wanneer sprake is van een auteursrecht inbreuk, een ex
parte voorziening worden ingediend; hierbij hoeft de andere partij
niet vooraf gehoord te worden. De tweede reden om deze procedure
toch vanuit deze hoek in te steken is de schadevergoeding. Op grond
van artikel 1019h Rechtsvordering komen alle kosten in aanmerking
voor vergoeding. Eyeworks heeft een verzoekschrift voor een ex
parte voorziening ingediend, en de voorzieningenrechter heeft bij
beschikking van 11 mei 2010 FTD bevolen de inbreuk op de
auteursrechten van Eyeworks op het werk "Komt een vrouw bij de
dokter" te staken en gestaakt te houden.
FTD heeft hierop gereageerd door in rechte, samengevat, te
vorderen dat de voorzieningenrechter het bevel van 11 mei 2010 zou
opheffen. Hierbij voert FTD aan dat de film door FTD niet openbaar
wordt gemaakt. De auteursrechtelijk beschermde bestanden zijn op
geen enkel moment in haar macht. De servers waarop de bestanden
zijn opgeslagen worden niet door FTD beheerd en zij heeft geen
invloed op het downloaden door gebruikers.
Openbaar maken
In het kort gezegd is sprake van openbaar maken in de zin van de
Auteurswet wanneer het werk op de een of andere manier ter
beschikking van een publiek wordt gesteld. Het begrip openbaar
maken kent verschillende vormen en is een niet limitatieve
opsomming. Hoewel FTD duidelijk heeft aangegeven dat zij slechts
middelen aanbiedt om een bestand te vinden en de bestanden niet via
haar site kunnen worden gedownload, is hier volgens de
voorzieningenrechter toch sprake van openbaar maken.
De rechter hecht grote waarde aan de centrale rol die FTD heeft
in het gehele proces:
"Zij is de maker, eigenaar en beheerder van een sleutel
waarmee de individuele gebruiker toegang krijgt tot
auteursrechtelijk beschermd materiaal. Zonder de sleutel van FTD is
het voor de gebruiker aanzienlijk lastiger die toegang te
verkrijgen en bovendien zou het materiaal dat hij dan ter
beschikking krijgt van mindere kwaliteit kunnen
zijn".
Door haar faciliterende rol in het vindbaar maken van het
auteursrechtelijk beschermde werk is hier sprake van openbaar
maken. In zijn uitspraak verwijst de rechter nog naar de Mininova
zaak, maar trekt hier vervolgens geen parallel mee. Dit terwijl de
zaken vrij goed te vergelijken zijn. In de Mininova zaak werd
geconcludeerd dat de verwijzende handelingen wel onrechtmatig
waren, maar dat dit handelen geen auteursrechtelijk inbreukmakende
handeling opleverde. Het onderscheid tussen enerzijds onrechtmatig
handelen en anderzijds auteursrecht inbreuk wordt in deze zaak niet
gemaakt.
De voorzieningenrechter maakt niet duidelijk waarom hij in dit
geval de Mininova uitspraak niet volgt. Hij verwijst alleen naar
een recente Engelse uitspraak. Dit komt op het eerste gezicht
vreemd voor, nu die zaak een andere situatie behelst. In de Engelse
situatie was er bijvoorbeeld ook de mogelijkheid voor een aantal
gebruikers om vanuit de verwijzing direct door te klikken naar de
te downloaden bestanden. Dat is bij FTD op dit moment niet
mogelijk.
Conclusie
De voorzieningenrechter beslist niet anders dan in de ex parte
beschikking: FTD heeft zonder toestemming van Eyeworks het
auteursrechtelijk beschermde werk 'Komt een vrouw bij de
dokter' openbaar gemaakt. Hierdoor komt de rechter tot een
nieuwe invulling van auteursrechtelijk openbaar maken. De
motivering hiervoor is helaas nogal dun, en het is jammer dat de
voorzieningenrechter niet aangeeft waarom hij hier anders oordeelt
dan in de Mininova uitspraak. De verwijzing naar de Engelse
uitspraak is ook niet erg sterk. We moeten daarom maar afwachten of
deze uitspraak uiteindelijk overeind zal blijven of veel navolging
zal krijgen. Maar voorlopig is deze uitspraak weer een steuntje in
de rug van producenten en partijen als Stichting Brein om op te
treden tegen het faciliteren van het downloaden van inbreuk makend
materiaal.
FTD heeft aangegeven in hoger beroep te gaan, dus deze zaak wordt
vervolgd.