Flitsenregeling uit Mediawet is slechts toegangsregeling vanwege auteursrecht
Kort geding Rechtbank Utrecht 12 mei 2010,
LJN: BM4200
De 'Eredivisie' bestaat uit de achttien beste
voetbalclubs van Nederland en Eredivisie Media & Marketing C.V.
(Eredivisie Media) beheert de commerciële exploitatie van de
mediarechten en sponsorrechten van de eredivisieclubs. De NOS heeft
de uitzendrechten verkregen en betaalt een fikse vergoeding voor
het exclusieve recht om samenvattingen van eredivisiewedstrijden
uit te zenden in onder andere Studio Sport. Veertien Nederlandse
regionale omroepen hebben zich verenigd om korte fragmenten van de
eredivisiewedstrijden te kunnen uitzenden en vorderen in kort
geding dat Eredivisie Media beeldmateriaal van de
eredivisiewedstrijden afstaat.
Flitsenregeling
De regionale omroepen doen een beroep op de flitsenregeling. Op
grond van die regeling uit
artikel 5.4 Mediawet 2008 moeten aanbieders
van omroepdiensten die exclusieve rechten hebben verworven ten
aanzien van evenementen van groot belang, korte fragmenten ter
beschikking stellen aan andere aanbieders van omroepdiensten.
Ervan uitgaande dat eredivisiewedstrijden een evenement van
groot belang zijn, moet Eredivisie Media dus beeldmateriaal
afstaan. De regionale omroepen mogen dan korte fragmenten
uitzenden die maximaal 90 seconden duren, of indien de
sportmomenten samen langer duren dan 90 seconden mogen de
fragmenten maximaal 180 seconden duren. De voorzieningenrechter
oordeelt dat Eredivisie Media inderdaad desgevraagd
beeldmateriaal van eredivisiewedstrijden moet afstaan aan de
regionale omroepen.
Auteursrecht
Daarmee zijn de regionale omroepen er echter nog niet. Op de
beelden rusten auteursrechten en naburige rechten en zelfs als zij
het beeldmateriaal tot hun beschikking hebben mogen zij het niet
uitzenden zonder toestemming van rechthebbende Eredivisie Media.
Deze toestemming wil Eredivisie Media niet geven. De regionale
omroepen doen vervolgens een beroep op verschillende excepties uit
de Auteurswet en de Wet Naburige Rechten om de beelden zonder
toestemming te kunnen uitzenden.
De persexceptie staat het persmedia toe om berichten over
actuele onderwerpen zonder toestemming en vergoedingsvrij over te
nemen. De rechter oordeelt echter dat de eredivisiewedstrijden
hoofdzakelijk zijn bedoeld om kijkers te amuseren en te
entertainen, derhalve kunnen zij niet worden aangemerkt als
'nieuwsuitzendingen'. Het beroep op het citaatrecht mislukt
omdat het volgens de rechter onvoldoende aannemelijk is dat de
regionale omroepen de beeldcitaten zullen uitzenden in de context
van een aankondiging, beoordeling, polemiek of wetenschappelijke
verhandeling of een soortgelijk doel. Tenslotte faalt ook het
beroep van de regionale omroepen op de
'reportage-exceptie'. De reportage-exceptie is bedoeld om
media in staat te stellen opnamen te maken van actuele
gebeurtenissen. De regionale omroepen zouden wellicht de
eredivisiewedstrijd zelf mogen filmen, maar ze hebben daartoe geen
toegang tot de voetbalstadia. De reportage-exceptie is niet bedoeld
om beschermd werk - de beelden - over te nemen.
Kortom, de regionale omroepen hebben op grond van de Mediawet
recht op beeldfragmenten van eredivisiewedstrijden, maar mogen dit
beeldmateriaal vervolgens niet uitzenden omdat zij daarvoor geen
auteursrechtelijke toestemming hebben. De rechter overweegt dat de
flitsenregeling alleen een toegangsregeling is en niet ook een
gebruiksrecht. Uiteindelijk hoeft Eredivisie Media de beelden ook
niet eens af te staan van de rechter omdat de regionale omroepen er
toch niets mee mogen doen. Wat is dan de meerwaarde van de
flitsenregeling uit de Mediawet? Dat lijkt de keuze en kwaliteit
van de beelden te zijn. Omroepen zijn met de flitsenregeling niet
afhankelijk van beelden die opgenomen kunnen worden van televisie
of internet maar kunnen deze opvragen bij de bron. Het recht om de
beelden uit de zenden is een hele andere vraag, zo blijkt uit deze
uitspraak.